objadanie się

Jak poradzić sobie z napadami objadania się?

Najpierw Twoje myśli zaczynają krążyć wokół tych produktów, których, ze względu na dietę, nie możesz zjeść. Czujesz ogromną potrzebę jedzenia. Jesz i odczuwasz ulgę, ale zaraz potem nie możesz się opanować i kolejny napad objadania się… Jesz jak oszalała, zaczyna boleć Cię brzuch. W tej samej chwili pojawiają się ogromne poczucie winy i złość na samą siebie. Brzmi znajomo?

Napady objadania się to jedno z zaburzeń psychicznych polegających na niekontrolowanym jedzeniu, zjawisku temu towarzyszy utrata kontroli. Z tego wpisu dowiesz się:

  1. Jak odróżnić napady objadania się od zwykłego przejedzenia?
  2. Jakie są kryteria diagnostyczne zaburzeń z napadami objadania się?
  3. O czynnikach spustowych prowadzących do napadów objadania się
  4. Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka zaburzeń z napadami objadania się?
  5. O konsekwencjach zaburzeń z napadami objadania się
  6. Jak poradzić sobie z napadami objadania się? 

Czy to już zaburzenie? Czy może zwykłe przejedzenie?

Odpowiedz sobie na kluczowe pytanie- czy napady objadania się są regularne i czy wpływają negatywnie na Twoje zdrowie fizyczne oraz jakość życia? 

Większość ludzi postrzega codzienne przejadanie się jako dogadzanie sobie albo odczuwa z tego powodu pewne wyrzuty sumienia. Mogą oni podjąć decyzję o kompensacie poprzez ćwiczenia lub ograniczenie posiłków, ale ich samooskarżanie i kompensowanie na tym się kończy. Następstwa kompulsywnego jedzenia są inne. Osoby, które napadowo się objadają twierdzą, że napadom towarzyszą krótkotrwałe pozytywne uczucia, które następnie przeradzają się w uczucie wstydu, odrazy i winy. Fizyczne konsekwencje napadowego objadania się mogą nasilać te uczucia co paradoksalnie może prowadzić do kolejnych napadów objadania się. 

Kryteria diagnostyczne zaburzeń z napadami objadania się

Pojawiające się regularnie epizody objadania charakteryzują się następującymi cechami:

  • uczucia w pierwszej chwili objadania się może być przyjemne, ale niedługo potem pojawia się obrzydzenie, odraza do samej siebie
  • tempo jedzenia jest szybkie, większość ludzi napycha usta machinalnie, prawie w ogóle nie przeżuwając
  • pobudzenie, któremu towarzyszy desperackie poszukiwanie jedzenia
  • poczucie bycia w transie
  • utrzymanie napadów w tajemnicy
  • utrata kontroli 
  • jedzenie pokarmów, których dana osoba stara się unikać

Czynniki spustowe prowadzące do napadów

Powstawanie napadu objadania się podzielone jest na kilka etapów. Rozpoczyna go narastanie uczucia wewnętrznego niepokoju i napięcia, w odpowiedzi na ten stan osoba sięga po pokarm w celu redukcji napięcia, w konsekwencji czego występuje epizod objadania się. Następnie pojawia się chwilowa redukcja napięcia, która jednak jest procesem krótkotrwałym. Poczucie ulgi zostaje zastąpione przez wyrzuty sumienia i negatywne emocje. Po napadzie objadania się mogą wystąpić różne dolegliwości fizyczne. Na koniec osoba obciążona dużą ilością negatywnych konsekwencji deklaruje niepodejmowanie podobnych zachowań w przyszłości oraz często próbuje stosować restrykcyjne diety. Nie mając jednak odpowiednich strategii radzenia sobie w sytuacjach wywołujących napięcie napad objadania się występuje po raz kolejny. 

Inne czynniki spustowe prowadzące do napadów objadania się:

  • złamanie reguły dietetycznej, czego konsekwencją jest silne poczucie winy
  • niedojadanie i związane z nim uczucie głodu, wilczy głód
  • picie alkoholu, czego konsekwencją jest utrata kontroli i nierzadko pojawiający się smutek i przygnębienie
  • nieustrukturyzowane czas i brak organizacji dnia
  • napięcie przedmiesiączkowe i konsekwencje tego stanu w postaci pojawiających się wzdęć, wahania masy ciała i złego nastroju
  • brak towarzystwa, samotność
  • przybieranie na wadze
  • poczucie bycia grubą, bez względu na rzeczywistą masę ciała

Przyczyny i czynniki ryzyka

Zespół kompulsywnego jedzenia stanowi zaburzenie o charakterze polietiologicznym, w którym do wykształcenia i rozwoju objawów konieczne jest jednoczesne oddziaływanie wielu czynników. 

Czynniki społeczno-kulturowe:

  1. Ideał piękna kobiecej sylwetki
  2. Presja bycia fit, zajęcia sportowe zachęcające do niezdrowych praktyk kontrolowania wagi

Czynniki rodzinne:

  1. Występowanie zaburzeń odżywiania wśród członków rodziny, właściwości genetyczne
  2. Otyłość rodzicielska i dziecięca czy skłonność do nadwagi, nadmierne zaabsorbowanie dietami, masą ciała i kształtem sylwetki w domu rodzinnym
  3. Zaburzenia i przeżycia z dzieciństwa- zaburzona harmonia rodzinna w zakresie poczucia bezpieczeństwa, trudności komunikacyjne, nadużycia emocjonalne i/lub seksualne i/lub fizyczne, choroba i śmierć w rodzinie
  4. Inne zaburzenia psychiczne w rodzinie np. depresja kliniczna

Czynniki psychologiczne:

  1. Niska samoocena, nieprawidłowy obraz ciała
  2. Niskie poczucia skuteczności i/lub brak poczucia kontroli
  3. Depresja, lęk, złość, samotność
  4. Perfekcjonizm
  5. Trudność w funkcjonowaniu emocjonalnym

Konsekwencje zaburzenia z napadami objadania się

FIZYCZNEPSYCHICZNE
-silny ból brzucha
-uszkodzenie ścian jamy brzusznej
-przewlekłe zmęczenie
-problemy układu pokarmowego
-obniżenie poczucia własnej skuteczności
-obniżenie jakości życiaduże natężenie negatywnych emocji
-trudność w koncentracji
-niestabilność nastroju
-depresja
-nadużywanie substancji psychoaktywnych
-obniżona satysfakcja z życia
-alienacja
-poczucie braku zrozumienia ze strony najbliższego otoczenia
-wycofanie z relacji interpersonalnych
-lęk przed negatywną oceną występujących epizodów
-lęk przed wystąpieniem epizodu objadania się w towarzystwie innych ludzi
Źródło: K. Czepczor; A. Brytek-Matera “Jedzenie pod wpływem emocji”. Warszawa: Wydawnictwo Difin SA: 2017

Jak poradzić sobie z napadami?

Biorąc pod uwagę wyniki badań najrozsądniej byłoby najpierw wykorzystać proste formy leczenia, a gdy te zawiodą wówczas przejść do tych bardziej skomplikowanych. W przypadku powtarzających się napadów objadania się wyróżnia się dwa następujące etapy:

Etap I Samopomoc

  • AUTOMONITORING, uwydatnia cechy, które wcześniej nie były tak oczywiste. 
  • REGULARNE ODŻYWIANIE SIĘ, wypracowanie wzorca regularnego odżywiania się spycha na bok większość napadów objadania się
  • ALTERNATYWY DO NAPADOWEGO OBJADANIA SIĘ, zajęcia, które mogą pomóc w zwalczeniu pokusy jedzenia
  • SKUTECZNE RADZENIE SOBIE Z PROBLEMAMI, które wywoływały napady objadania się

Etap II Indywidualna terapia, najlepiej CBT lub CBT-E

Strategia ta jest oparta na dowodach naukowych i odnosi się do wszystkich rodzajów problemów z napadowym objadaniem się, jeśli tylko nie występuje niedowaga. Osoby z niedowagą powinny zwrócić się o pomoc do specjalistów, ponieważ samopomoc może się okazać niewystarczająca. 

Zamiast zakończenia

Jeśli do tej pory miałaś wątpliwości co do tego czy ulegasz napadom objadania się to po przeczytaniu tego artykułu powinnaś już wiedzieć czy ten problem rzeczywiście Cię dotyczy. Jeśli tak, najważniejsza jest chęć zmiany. Czy chcesz przestać się objadać? Nie ma wątpliwości, że zmiana jest możliwa, pomocna może okazać się książka “Jak pokonać objadanie się” autorstwa Fairburna. 

objadania się
Ch. G. Fairburn “Jak pokonać objadania się”

Tymczasem zapraszam Cię do pobrania mojego darmowego eBook’a „Schudnij bez diety”

.

Bibliografia:

K. Czepczor; A. Brytek-Matera “Jedzenie pod wpływem emocji”. Warszawa: Wydawnictwo Difin SA: 2017

Ch. G. Fairburn “Jak pokonać objadania się”. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: 2014

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *